Vrapciste.COM! - Makedonya

 Çarşının yapılışıyla ilgili en eski bilgiler Osmanlı'nın ilk dönemlerine dayanmaktadır. O dönemde çarşının yanı sıra birçok tarihi eser de inşa edilip, Üsküp'ün gelişmesine yardımcı olmuştur. Türk Çarşısı Kale'nin hemen dibinde yer almaktadır. Çarşının bir yanında Taş Köprü, diğer yanında da Bit pazarı bulunmaktadır. Çarşının üst kısmında da Mustafa Paşa camii yer almaktadır. Türk Çarşısının iç kısmında da Kurşumlu Han, Kapalı Han, Bedesten, Murat Paşa camii, Çifte ve Davut Paşa hamamları yer almaktadır. Oldukça zengin ve ihtişamlı tarihi dokuya sahip olan Türk Çarşısının Balkanlarda en büyük açık çarşı olduğu söylenmektedir.  Bünyesinde barındırdığı tarihi eserler, dükkanlar, zanaat ve farklı meslek gruplarıyla yaşayan bir tarih konumunda olan Üsküp Türk Çarşısı Makedonya hükümetinin desteği ve Kültür Bakanlığının girişimiyle canlandırılmaya çalışılacak. Çarşıdaki hayatı, tarihi dokuyu ve çarşı ruhunu canlandırmak için 5 yıllık bir revitalizasyon, canlandırma programı hazırlandı. Uzun vadeli programın icraatı için kurulan koordinatif heyet başkanlığını yapan Üsküp Mimarlık Fakültesi Hocası Prof. Dr. Yasmina Hacieca Aleksievska uzun zaman devam eden belirsizlikler neticesinde Türk Çarşısının canlandırma programının start aldığını ve Çarşının canlandırılması için yapılan çalışmaların bir sistematikliğe oturtulduğunu açıkladı. Hacieva Türk Çarşısını canlandırırken çarşının otantikliği ve tarihi dokuya zarar vermeden bir çalışma yapmayı hedeflediklerini açıkladı. Çarşının canlandırılmasını çok boyutlu bir programla ele aldıklarını vurgulayan Hacieva, Kültürel, tarihi, ekonomik, sosyal ve daha birçok boyutuyla hem esnafı canlandıracaklarını hem de yerli ve yabancı ziyaretçilerin çarşıyı ziyaret etmelerini sağlamaya çalışacaklarını söyledi. Esnafa verilecek destek, dükkanlara yapılacak onarımlar, altyapı, çarşı günleri ve daha birçok faaliyetle bu programı canlı tutmaya çalışacaklarını vurgulayan Hacieva, "Çarşı Üsküp'ün canlı ruhudur. Bu nedenle canlandırma sürecinde hassas olacağız. Caminin otantik yapısı ve orjinalliği çok önemlidir. Çünkü bu eser bir medeniyetin eseridir. Dolayısıyla bu şekilde de muhafaza edilmelidir." dedi.

Makedonya İslam Dini Birliği Kültür Dairesi Müdürü Abbas Yahya Çarşının canlandırılması projesinin anlamlı bir çalışma olduğunu vurgulayarak, "Kaynaklara göre Üsküp Çarşısı 15. asırda inşa edilmeye başlamıştır ve 16. yüzyılda kemale ermiştir. Üsküp Türk çarşısı Balkanlarda en eski ve en büyük çarşı ünvanını taşıyor. Üsküp Çarşısının birkaç defa canlandırma, revitalizasyon çalışmaları yapılmıştır. Ancak bugüne kadar programlar sonuca ulaşmamıştır. Türk Çarşısı kanunla muhafaza edilen bir tarihi eserdir. Bu nedenle revitalizasyon süreci esnasında çarşının canlı kalması ve orjinalliğini koruması gerekecek. Program devam ederken otantikliğinden kaybetmeden içindeki dükkan, zanaat ve her şeyiyle orjinalliğini koruması çok önemli. Bütün bu unsurlar çarşının estetiğini oluşturmaktadır." dedi.

Öte yandan Çarşıyı canlandırma projesinin arkasında bazı değerleri yok etmeye yönelik eğilimler olduğunu ifade eden İslam Birliği Genel Sekreteri Afrim Tahiri, Kültür Bakanının bir açıklamasında Çarşının bakanlık himayesi altına alındığına dair bir açıklama yaptığını ve çarşı içerisinde birçok dükkan ve eserin vakıf malı olarak İslam Birliğine iade edilmediğini söyledi. Programın çelişkili taraflarının bulunduğunu kaydeden Tahiri, eski çarşı olarak ifade edilen bu eserin Türk Çarşısı olduğunu ve bu şekilde tanıtılmasının gerektiğini belirtti                   ENİS EMİN,ÜSKÜP